Instrumenten

De afgelopen jaren zijn er veel instrumenten ontwikkeld die u kunnen ondersteunen bij de opzet, de dagelijkse uitvoering en de kwaliteitsverbetering van uw Taalhuis. Deze instrumenten vormen samen de toolkit voor Taalhuizen. Hieronder vindt u een overzicht van deze instrumenten.

1. Feiten en cijfers over laaggeletterdheid

Om in een plan van aanpak en de urgentie van een aanpak van laaggeletterdheid te kunnen onderbouwen, zijn er allerlei cijfers en achtergrondinformatie beschikbaar. Hier vindt u bijvoorbeeld een factsheet met kenmerken van de doelgroep laaggeletterden en de laatste resultaten van de impact van investeren in de aanpak laaggeletterdheid.

Factsheet Laaggeletterdheid in Nederland

Er wordt veel onderzoek gedaan naar omvang, preventie, oorzaken en gevolgen van laaggeletterdheid. Wist u bijvoorbeeld dat er 740.000 laaggeletterde werknemers in Nederland zijn? Hier vindt u diverse onderzoeksrapporten.

Onderzoeksrapporten m.b.t. laaggeletterdheid

2. Opbouw Taalhuis

Wanneer u een Taalhuis op gaat zetten is het belangrijk om met een aantal kernpartners een plan van aanpak te maken. Daarin beschrijft u o.a. de werkwijze, resultaatdoelstellingen en uw gezamenlijke ambities. Om de ambities , samen met de opdrachtgever, te kunnen bepalen, vindt u hier de cijfers over het aantal laaggeletterden in uw gemeente of regio.

Regionale spreiding van geletterdheid in Nederland

Een plan van aanpak bevat ook een duidelijke rol- en taakverdeling van de samenwerkingspartners. Hier vindt u een overzicht van de activiteiten die gepaard kunnen gaan met een Taalhuis.

3. Taalhuis medewerkers

3.1 Taalhuisvrijwilligers

In een Taalhuis krijgen laaggeletterden op basis van een intake een passende doorverwijzing naar een cursus of activiteit. Een goede intake wordt door een docent met een NT1 en/of NT2 lesbevoegdheid gedaan of door een Taalhuisvrijwilliger, die hierin begeleid wordt door deze deskundige. Taalhuisvrijwilligers zijn goed voorbereid op hun taken. Zij volgen bijvoorbeeld de basistraining (zie verderop) en de balietraining. In de balietraining leren zij doorverwijzen naar passend aanbod en wordt gewerkt aan het vergroten van hun gespreksvaardigheden. Wilt u meer weten over de trainingen of deze voor uw vrijwilligers aanvragen, neem dan contact op met Stichting Lezen en Schrijven via info@lezenenschrijven.nl of benader de projectleider of taalregisseur in uw regio.

3.2 Taalhuiscoördinator

De Taalhuiscoördinator heeft een belangrijke functie binnen het Taalhuis en het bredere netwerk. Taalhuiscoördinatoren die in dienst zijn van een bibliotheek kunnen de leergang consulent Basisvaardigheden volgen. Tijdens deze 8-daagse opleiding wordt informatie gegeven over het sociaal domein, taalniveaus en collectiematerialen en is er aandacht voor de diverse klantgroepen en hun verschillen in behoeften, wensen en mogelijkheden. Daarnaast wordt gewerkt aan vaardigheden als effectief contact onderhouden en samenwerken.

Leergang Consulent Basisvaardigheden

Stichting Lezen & Schrijven organiseert samen met partners in veel regio's bijeenkomsten voor deskundigheidsbevordering van Taalhuiscoördinatoren. Neem hierover contact op met de projectleider of taalregisseur van Stichting Lezen & Schrijven of mail naar info@lezenenschrijven.nl .

3.3 Taalvrijwilligers

Vrijwilligers die laaggeletterden willen begeleiden bij het vergroten van hun basisvaardigheden kunnen ook bij een Taalhuis terecht. Dit vrijwilligerswerk is verantwoordelijk werk. Het is daarom van belang dat zij goed weten waar ze aan beginnen. Als een vrijwilliger twijfelt of het iets voor hem of haar is, dan kunt u de vrijwilligerscheck aanbieden. Deze check laat drie situaties zien, die een indruk geven hoe het is om met personen met verschillende achtergronden te werken.

Vrijwilligerscheck

Trainingen voor taalvrijwilligers

Laaggeletterden profiteren het meest van een cursus of activiteit als ze op de juiste manier worden begeleid en met geschikte lesmaterialen werken. Daarom volgen taalvrijwilligers voordat ze aan de slag gaan een training waarin ze leren hoe ze dit doen.

U kunt uw taalvrijwilligers de Basistraining bieden. Tijdens deze training leren de vrijwilligers in 4 dagdelen hoe zij laaggeletterden kunnen begeleiden bij het leren lezen en schrijven, spreken, rekenen of omgaan met een computer. Ook maken zij kennis met geschikt lesmateriaal.

Willen vrijwilligers meer leren of hebben zij meer specifieke kennis nodig voor de begeleiding van hun deelnemers? Naast de basistraining kunt u hen nog extra trainingsmodules aanbieden, bijvoorbeeld over:

Wilt u meer weten over deze of andere trainingen of deze voor uw vrijwilligers aanvragen, neem dan contact op met de projectleider of taalregisseur van Stichting Lezen en Schrijven of mail naar info@lezenenschrijven.nl

Vrijwilligersnet

Na de basistraining kunt u uw vrijwilligers wijzen op Vrijwilligersnet. Op deze website vinden zij kennis, inspiratie en materialen. Ze kiezen zelf een onderwerp waar ze meer over willen leren, bijvoorbeeld een filmpje over Taalriedels, een e-learning over financiële zelfredzaamheid of ze kunnen zich aanmelden voor een webinar over SpreekTaal.

Vrijwilligersnet

3.4 Taalconsulent of Taalhuisdocent

Met het oog op kwaliteit en borging van taalinhoudelijke expertise is het van belang dat er een docent werkzaam in een Taalhuis. Deze medewerker, die in sommige gevallen tevens Taalhuiscoördinator is, kan als taak hebben taalvrijwilligers inhoudelijk te ondersteunen en te trainen. Als hij of zij de Basistraining en verdiepende modules wil gaan geven, neem dan contact op met Stichting Lezen en Schrijven via info@lezenenschrijven.nl.

Trainersnet

Een trainer die de Basistraining kan geven, krijgt toegang tot Trainersnet. Trainersnet is de digitale omgeving speciaal voor vrijwilligerstrainers. Hier vinden zij alle benodigde documenten voor het geven van trainingen. Daarnaast worden trainers op de hoogte gehouden van het laatste nieuws en is het een plek om ervaringen met elkaar te delen en elkaar vragen te stellen. Door middel van Trainersnet wordt kennis gedeeld en vormen de trainers een community. Neem voor meer informatie contact op met de taalregisseur of projectleider van Stichting Lezen en Schrijven.

4. Les- en oefenmaterialen

Na de basistraining heeft de Taalvrijwilliger toegang tot diverse papieren en online les- en oefenmaterialen, om samen met de laaggeletterde mee te gaan werken. U kunt dit materiaal ook voor de getrainde taalvrijwilligers van het Taalhuis aanvragen. Hier vindt u alle materialen die opgevraagd kun worden.

Lesmateriaal

De lesmaterialen van Taal voor het Leven zijn beschikbaar voor alle (vrijwilligers)organisaties die samenwerken met Stichting Lezen&Schrijven. Organisaties die willen gebruikmaken van de materialen, zoals Succes! en Werk ze!, kunnen online lesmateriaal bestellen via een bestelportal. Vragen over het aanvragen van lesmateriaal? Mail dan naar bestelportal@lezenenschrijven.nl.

Bestelportal

Materialenwijzer

Om vrijwilligers te helpen geschikt lesmateriaal voor hun deelnemers te selecteren, kunt u hen de materialenwijzer aanbieden. Deze wijzer bevat materiaal voor de basisvaardigheden taal, rekenen en digitale vaardigheden op verschillende niveaus. Het bestaat uit een stroomschema en toelichting op de materialen.

Materialenwijzer

Adviescollectie basisvaardigheden

De Adviescollectie basisvaardigheden is een aanvulling op de Materialenwijzer en bevat een brede selectie materialen rond basisvaardigheden, namelijk naslagwerken voor vrijwilligers, leesboekjes voor laaggeletterden en leermateriaal waarmee laaggeletterden onder begeleiding, maar ook zelfstandig kunnen werken.

Adviescollectie

5. Screeningsinstrumenten

Basismeters

Het vinden van mensen die laaggeletterd zijn is soms lastig. Bepaalde groepen weten het Taalhuis gemakkelijk te vinden, anderen niet. Binnen de samenwerking van het Taalhuis zijn er partners die laaggeletterden aan hun loket of in hun spreekkamer krijgen en hen kunnen verwijzen naar het Taalhuis. Door structurele doorverwijzing van deze zogenaamde vindplaatsen, bereikt u in het Taalhuis meer mensen. Daarvoor kunt u deze partners screeningsinstrumenten bieden zoals de Basismeters of de Taalverkenners. De Basismeters zijn eenvoudig inzetbare instrumenten die in maximaal 15 minuten een indicatie geven of iemand mogelijk laaggeletterd is en (taal)scholing nodig heeft om vooruit te kunnen komen. De volgende Basismeters zijn beschikbaar:

  • Taalmeter 1F Deze meter geeft in korte tijd een indicatie of iemand moeite heeft met lezen. Het taalniveau van deze meter is 1F en hij is geschikt voor deelnemers met een opleiding tot met mbo 2. De deelnemer beantwoordt online meerkeuzevragen over een tekst.

  • Taalmeter 2F
    Dit is een zelfde meter als hierboven beschreven, alleen meet deze tot taalniveau 2F. Hij is geschikt voor deelnemers met een opleiding tot en met mbo 4

  • Digimeter
    Met de Digimeter kan snel in kaart worden gebracht of iemand moeite heeft met digitale vaardigheden. Denk aan handelingen als een waterstand doorgeven en een advertentie op Marktplaats maken. De Digimeter is een online instrument met vier opdrachten en is speciaal ontwikkeld voor mensen met een laag taalniveau.

  • Rekenmeter
    De Rekenmeter geeft een indicatie of iemand moeite heeft met rekenen. De meter bestaat uit 16 online opdrachten en is geschikt voor deelnemers met een opleiding tot en met mbo 4.

  • Meedoenmeter
    Dit is een online vragenlijst, waarin de deelnemer op basis van zelfinzicht aangeeft of hij of zij actief deelneemt aan de maatschappij. Iedereen kan de Meedoenmeter maken.

    Basismeters

Taalverkenners

De Taalverkenner is een papieren variant van de Basismeter. Hij bestaat uit een korte tekst met zes bijbehorende vragen. Binnen 6 minuten is duidelijk of iemand moeite heeft met lezen. Er zijn twee verschillende Taalverkenners: de Taalverkenner Dienstverlening en de Taalverkenner Gezondheid. De Taalverkenners worden bijvoorbeeld gebruikt door wijkteams, schuldhulpverlening of zorginstelling en kunenn onderdeel zijn van een intake.

Taalverkenner dienstverlening

Taalverkenner gezondheid

6. Communicatiematerialen

Via Stichting Lezen & Schrijven zijn er voor Taalhuizen diverse communicatiematerialen te bestellen. Bijvoorbeeld een banner, poster of format voor een flyer. Ook zijn er mogelijkheden om bepaalde voorbeeldflyers lokaal verder aan te passen met lokale conatctgegevens en foto's. Wilt u materiaal bestellen, stem dit dan af met de projectleider of taalregisseur van Stichting Lezen & Schrijven.

Aanvraag Taalhuismaterialen

7. Bellijn

Voor mensen die graag beter leren lezen, schrijven of rekenen, of die beter willen worden op de computer of smartphone is er een landelijk telefoonnummer (0800 023 44 44). Via deze bellijn wordt het dichtstbijzijnde Taalhuis gevraagd contact op te nemen en hen verder te helpen. Men kan zich ook online aanmelden. Ook in dat geval wordt de aanmelding doorgestuurd naar het dichtstbijzijnde Taalhuis.

8. Inspiratie

Laat u inspireren door praktijkvoorbeelden die laten zien hoe organisaties op lokaal niveau samenwerken in de aanpak van laaggeletterdheid. Klik op een provincie of een foto om een voorbeeld te lezen van initiatieven van onder meer een gemeente, bibliotheek, zorginstelling, maatschappelijke organisatie en het UWV.

Voorbeelden uit de praktijk

Nog meer inspiratie vindt u op de site waar gemeenten schrijven over hun aanpakken en initiatieven. U kunt hier bijvoorbeeld blogs van wethouders lezen. Ook vindt u hier voorbeelden van andere manieren om laaggeletterden te vinden en interesseren voor taalverbetering of hoe u laaggeletterden kunt helpen in hun werk.

Gemeenten leren van elkaar over aanpak laaggeletterdheid